Antalya’da beş merkez ilçeden seçilen 50 vatandaşın bir ay boyunca süren çalışmaları sonucunda hazırlanan “Antalya İklim Meclisi Su Manifestosu” kamuoyuyla paylaşıldı. İklim krizi ve su güvenliğine ilişkin sekiz temel talebin yer aldığı manifestoda; tarımda akıllı sulama, kaçak kuyuların denetlenmesi, yağmur suyu hasadı, su tüketimine sınır getirilmesi ve okullarda su okuryazarlığının yaygınlaştırılması gibi öneriler öne çıktı.
50 vatandaş bir ay boyunca Antalya’nın su geleceğini tartıştı
Antalya İklim Meclisi kapsamında beş merkez ilçeden seçilen 50 vatandaş, bir ay boyunca iklim krizini, su güvenliğini ve kentin geleceğini birlikte ele aldı. Ortak öğrenme, tartışma ve müzakere sürecinin ardından hazırlanan Su Manifestosu, yerel yönetimlere, ulusal karar alıcılara ve uluslararası iklim platformlarına iletilmek üzere oluşturuldu.
Manifestoda, Antalya’nın su kaynaklarının korunması ve iklim krizine karşı daha dirençli bir kent oluşturulması için hayata geçirilmesi istenen sekiz temel talep sıralandı. Taleplerin her biri, İklim Meclisi üyelerinin verdiği destek oranlarıyla birlikte açıklandı.
Tarımda akıllı sulama ve damla sulama önerisi
Manifestoda yüzde 80 destek alan taleplerin başında tarımda akıllı sulama ve damla sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması geliyor.
Tarım ve Orman Bakanlığına yöneltilen çağrıda, önümüzdeki 10 yıl içinde tarım arazileri, parklar ve turizm tesislerinde akıllı sulama ve damla sulama teknolojilerine geçişin mali teşvikler ve zorunlu standartlarla desteklenmesi istendi.
Geleneksel sulama yöntemlerinin su israfına yol açtığına dikkat çekilen manifestoda, verimli sulama sistemlerine geçişin önündeki mali ve teknik engellerin kaldırılması gerektiği vurgulandı.
Okullarda iklim ve su okuryazarlığı zorunlu olsun
Yüzde 80 destek alan bir diğer talep ise iklim ve su bilincinin eğitim sistemine dahil edilmesi oldu.
Millî Eğitim Bakanlığından kısa vadede okul bazlı su tasarrufu projeleri ve bilinçlendirme kampanyaları başlatması, beş yıl içerisinde ise iklim krizi ve su yönetiminin ilkokul ve ortaöğretim müfredatına zorunlu içerik olarak eklenmesi istendi.
Manifestoda, su krizine kalıcı çözümler üretilebilmesi için tasarruf alışkanlığının erken yaşlarda kazandırılması gerektiği ifade edildi.
Kaçak kuyular denetlensin, yeraltı suyu korunsun
Yüzde 73 destek alan talepler arasında yeraltı suyu kaynaklarının korunması da bulunuyor.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne (DSİ) yönelik çağrıda, 2027 yılına kadar yeraltı suyu kullanan tüm tarımsal ve ticari işletmelerde kuyulara sayaç takılmasının zorunlu hale getirilmesi istendi.
Kaçak kuyuların sistematik biçimde denetlenmesi ve izinsiz sondaj faaliyetlerine etkin yaptırımlar uygulanması gerektiği belirtilen manifestoda, denetimsiz yeraltı suyu kullanımının Antalya’nın önemli su rezervlerini tehdit ettiği kaydedildi.
Yağmur suyu hasadı yeni yapılarda zorunlu olsun
Yüzde 73 destek alan bir diğer öneri, yağmur suyunun toplanarak yeniden kullanılmasını sağlayacak sistemlerin yaygınlaştırılması oldu.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Antalya Büyükşehir Belediyesine yöneltilen çağrıda, kamu binaları, yeni yapılar ve mevcut binalarda yağmur suyu hasadı sistemlerinin kurulmasının mali teşvikler ve yasal kolaylıklarla desteklenmesi istendi.
Manifestoda, yeni yapılarda yağmur suyu hasadı sistemlerinin zorunlu standart haline getirilmesi de talep edildi. Bu uygulamanın şebeke üzerindeki baskıyı azaltacağı ve kentsel su döngüsüne katkı sağlayacağı belirtildi.
Tarımda su tüketimine göre üretim dönüşümü önerisi
Yüzde 71 destek alan tarımda su uyumlu dönüşüm önerisinde, 2028 yılından itibaren Antalya’da yetiştirilen ürünlerin çevresel ve ekonomik fayda-zararlarına göre sınıflandırılması istendi.
Tarım ve Orman Bakanlığına yönelik talepte, yüksek su tüketen ürünlere üretim kotası getirilmesi, mevcut ürünlere alım garantisi verilmesi ve alternatif ürünlere geçen üreticilerin ürün bazında desteklenmesi önerildi.
Manifestoda, tarım sektörünün Antalya’nın su bütçesinde önemli bir paya sahip olduğu belirtilerek, üreticilerin geçim koşullarını korumayan bir dönüşümün hem su güvenliğini hem de tarım sektörünü kırılgan hale getirebileceğine dikkat çekildi.
Tarım ve turizm işletmelerine su kullanım limiti getirilsin
Yüzde 66 destek alan taleplerden biri de tarım ve turizm sektörlerinde su kullanımının sınırlandırılması oldu.
Tarım ve Orman Bakanlığından 2027 yılından itibaren bu sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler için su kullanım limitleri belirlemesi, düzenli denetimler yapması ve belirlenen limitleri aşan işletmelere orantılı yaptırımlar uygulaması istendi.
Manifestoda, denetim mekanizmalarının yetersiz kalmasının sürdürülebilir su tüketimi hedeflerini olumsuz etkilediği ifade edildi.
Kentlerde su geçirgen yüzeyler yaygınlaştırılsın
Yüzde 66 destek alan bir diğer öneri ise kentsel alanlarda su geçirgen yüzeylerin kullanılması oldu.
Antalya Büyükşehir Belediyesine yönelik çağrıda, bir ila üç yıl içerisinde kentsel dönüşüm alanlarındaki yol, refüj, yeşil alan ve konut projelerinde su geçirgen yüzey uygulamalarının zorunlu standart haline getirilmesi talep edildi.
Manifestoda, geçirimsiz yüzeylerin yağmur suyunun toprağa sızmasını engelleyerek su rezervlerinin beslenmesini zorlaştırdığına dikkat çekildi.
Su politikası için bütüncül devlet yaklaşımı istendi
Yüzde 64 destek alan son talep, su yönetiminin tek ve bütüncül bir devlet politikası çerçevesinde ele alınması oldu.
Merkezi hükümetten, doğal su döngüsünün ve su kaynaklarının korunmasını merkeze alan, bakanlıklar arası koordinasyonu sağlayan bir politika oluşturması istendi.
Manifestoda bu politikanın beş, 10 ve 15 yıllık kalkınma planlarıyla aşamalandırılması, akıllı su teknolojilerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için gerekli yasal altyapının hazırlanması gerektiği belirtildi.
Antalya halkından su tasarrufu taahhüdü
Antalya İklim Meclisi, kurumlara yönelik taleplerinin yanı sıra vatandaşlara düşen sorumlulukları da manifestoya taşıdı.
“Yurttaş Su Taahhüdü” başlığı altında Antalya halkı ve İklim Meclisi üyeleri; günlük su tüketimini takip etmeyi, evsel atık suları geri kazanmayı ve tasarruf bilincini toplumun geneline yaymayı taahhüt etti.
Manifestoda, bireysel eylemler olmadan sistemsel değişimin mümkün olmayacağı ve iklim kriziyle mücadelenin toplumsal sahiplenmeyle güçleneceği vurgulandı.
COP31 için uluslararası su yönetimi çağrısı
Antalya İklim Meclisi Su Manifestosu’nun son bölümünde ise COP31‘e yönelik küresel bir çağrıya yer verildi.
Türkiye hükümeti ve yerel yönetimlerden, COP31 kapsamında uluslararası iklim müzakerelerine katılan delegelere Akdeniz Havzası’ndaki başarılı su yönetimi uygulamalarını sunmaları ve uluslararası iklim finansmanının yerel su çözümlerine yönlendirilmesini sağlamaları istendi.
Antalya’da hazırlanan çözümlerin, benzer iklim baskılarıyla karşı karşıya olan diğer Akdeniz kentleri için de örnek oluşturabileceği ifade edildi.
