Kazakistan’da çocuklara yönelik cinsel suçlara ilişkin cezaların ağırlaştırılması gündemde. Ülkede halen mahkeme kararı doğrultusunda uygulanabilen kimyasal kastrasyonun yeterli olmadığı yönündeki görüşler tartışılırken, bazı siyasetçiler cerrahi kastrasyon seçeneğinin de yasal düzenlemelerde yer almasını istiyor.
Kazakistan’da çocukların cinsel dokunulmazlığına karşı işlenen suçlarla mücadelede mevcut yaptırımların yanı sıra tıbbi tedbirler de uygulanıyor. Ülkenin mevcut sağlık mevzuatında kimyasal kastrasyon, mahkeme kararı temelinde sağlık kuruluşlarında uygulanan ve cinsel isteği azaltan ilaçların kullanımını içeren zorunlu bir tıbbi tedbir olarak tanımlanıyor.
Son dönemde ise ülkede bu uygulamanın kapsamı ve yeterliliği konusunda yeni bir tartışma başladı.
Cerrahi kastrasyon önerisi gündemde
İktidardaki Amanat Partisi’nin İcra Sekreteri ve milletvekili Elnur Beisenbaev, çocuklara yönelik cinsel suçlarla mücadelede kimyasal kastrasyonun yeterli olmadığını savundu.
Beisenbaev, hükümetin daha sert tedbirler konusunda yeterince kararlı davranmadığını ileri sürerek, pedofili suçlarından hüküm giyen kişiler bakımından cerrahi kastrasyon seçeneğinin de değerlendirilmesini istedi.
Milletvekilinin açıklamalarında öne çıkan öneri, cerrahi kastrasyonun bütün hükümlülere otomatik olarak uygulanması yerine, mahkemelere böyle bir yaptırımı değerlendirme ve uygulama seçeneğinin verilmesi yönünde oldu.
Bu öneri, Kazakistan’da çocuklara yönelik cinsel suçlara ilişkin cezaların nasıl şekillendirileceği konusunda yeni bir tartışmanın başlamasına neden oldu.
Kazakistan’da kimyasal kastrasyon zaten uygulanıyor
Kazakistan’da kimyasal kastrasyon yeni bir uygulama değil. Ülkenin mevzuatında, çocukların cinsel dokunulmazlığına karşı suç işleyen ve belirli koşulları taşıyan 18 yaş üzerindeki hükümlüler hakkında mahkeme kararıyla kimyasal kastrasyon uygulanabiliyor. Uygulamanın infaz kurumlarında gerçekleştirilebilmesine ilişkin özel kurallar da bulunuyor.
Resmi düzenlemelere göre kimyasal kastrasyon, cinsel isteği azaltan ilaçların kullanılmasına dayanıyor. Uygulamanın sürdürülmesi, değiştirilmesi veya sona erdirilmesine ilişkin değerlendirmeler de belirli aralıklarla gerçekleştirilen tıbbi incelemeler çerçevesinde yapılıyor.
Dolayısıyla ülkedeki mevcut sistem ile son dönemde gündeme gelen cerrahi kastrasyon önerisinin birbirinden ayrılması gerekiyor.
“Kimyasal kastrasyon yeterli değil” tartışması
Elnur Beisenbaev, çocuklara karşı cinsel suçların önlenmesi konusunda kimyasal kastrasyonun caydırıcılığı üzerine eleştirilerde bulundu. Beisenbaev, erkeklerde cinsel isteği azaltmayı amaçlayan anti-androjen ilaçların kullanımının yeterli olmadığını savunarak daha ağır yaptırımların değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Milletvekili, cerrahi kastrasyonun insan hakları açısından tartışmalı bir konu olduğunun farkında olduklarını da belirterek, önerilerinin her hükümlü bakımından otomatik bir uygulama oluşturmasını istemediklerini söyledi.
Bu yaklaşım, cerrahi müdahalenin bir ceza olarak uygulanıp uygulanamayacağı ve böyle bir düzenlemenin insan hakları ile tıbbi etik açısından nasıl değerlendirileceği sorularını da beraberinde getiriyor.
İçişleri Bakanlığından farklı değerlendirme
Kazakistan İçişleri Bakan Yardımcısı Igor Lepikha ise cerrahi kastrasyon konusunda daha temkinli bir yaklaşım ortaya koydu.
Lepikha, cerrahi kastrasyonun tartışmalı bir konu olduğunu belirterek, çocuklara yönelik cinsel suçlardan hüküm giyen kişilerin uzun süreli veya ömür boyu hapis cezasıyla karşı karşıya kalabileceğini hatırlattı.
Lepikha’nın değerlendirmesine göre, bir kişinin ömür boyu hapis cezasına çarptırılması halinde cerrahi kastrasyonun uygulanmasının pratik anlamı ayrıca tartışılması gereken bir konu.
Yasal durum ne?
Kazakistan’ın güncel sağlık mevzuatında kimyasal kastrasyon açık biçimde düzenleniyor. Sağlık Kanunu’nun 152. maddesinde kimyasal kastrasyon, mahkeme kararı doğrultusunda sağlık kuruluşunda uygulanan ve cinsel isteği azaltan ilaçların kullanılmasını içeren bir tıbbi tedbir olarak tanımlanıyor.
Buna karşılık cerrahi sterilizasyon için mevcut mevzuat, işlemin kişinin bilgilendirilmiş onamıyla yapılmasını öngörüyor. Bu nedenle cerrahi kastrasyonun pedofili suçları için mahkeme tarafından bir ceza veya zorunlu tıbbi tedbir olarak uygulanmasına yönelik iddianın, mevcut mevzuattan ayrı olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
Kazakistan’daki tartışmanın önümüzdeki dönemde çocuklara yönelik cinsel suçlarda cezaların kapsamı, kimyasal kastrasyonun etkinliği ve cerrahi müdahalenin hukuki sınırları üzerinden devam etmesi bekleniyor.
