HPV AŞISI KİMLERE VE NE ZAMAN YAPILMALIDIR?
Rahim ağzı kanseri, dünyada kadınlarda en sık görülen üçüncü kanser türüdür. DSÖ verilerine göre tüm dünyada her yıl yaklaşık 500 000 rahim ağzı kanseri vakası görülmektedir.
HPV VİRÜSÜ NEDİR VE NASIL BULAŞIR?
İnsan papilloma virüsü (HPV) ise erkek ve kadında anogenital bölgede hastalığa cinsel yolla bulaşarak neden olan Papovaviridae ailesinden bir virüsdür ve bir DNA virüsü olup 190’nın üzerinde değişik genotipi tesbit edilmiş ve bunların yaklaşık 150 tanesi insandan izole edilmiştir. Rahim ağzı kanserlerin neredeyse tamamı HPV’ye bağlı olarak ortaya çıkmaktadır ve rahim ağzı kanserine neden olan HPV tipleri bölgesel değişiklikler göstermekle birlikte vakaların %70-80′ inden HPV-16 ve HPV-18 sorumludur. HPV rahim ağzı kanserinin yanında diğer anogenital kanserlerde de neden olabilmektedir. Cinsel olarak aktif herkes onkojenik (kansere neden olma riski yüksek olan) HPV tipi ile temas riski taşımaktadır. Genellikle cinsel aktivite sırasında deriden deriye temas yoluyla bulaşır. Kondom ve bariyer yöntemleri bulaş riskini azaltsa bile tam olarak koruyucu değillerdir. Cinsel aktif kadınların %70-80’i genellikle seksüel aktivite başladıktan kısa süre sonra onkojenik HPV ile karşılaşacaklardır. Bu karşılaşma sonrası gelişen doğal enfeksiyon daha sonraki dönemde koruyuculuk sağlamaz. Bu nedenle bir kişi yaşamı boyunca defalarca HPV’nin neden olduğu enfeksiyona yakalanabilir; çünkü doğal enfeksiyon esnasında zayıf bir antikor cevabı ortaya çıkar ve bu cevap geçicidir. Oluşan bu antikorlar genelde 3 yıl içerisinde kaybolur. Bu nedenle, doğal enfeksiyondan sonra ömür boyu korunma söz konusu değildir.
HPV AŞISI NEDİR?
Düzenli jinekolojik muayene ve rahim ağzı kanseri taramaları erken teşhis ve tedavi için çok önemli bir yere sahip olsa da rahim ağzı kanseri vakalarının sayılarının azalmadığının saptanması üzerine rahim ağzı kanserinin en sık nedeni olan HPV’ye karşı aşılar geliştirilmiştir. Bu aşıların koruyucu özelliği olan tipleri ve tedavi edici olan tipleri vardır. Koruyucu olan HPV aşıları virüs benzeri partiküllerden üretilmektedir. Doğal virüsün yapısıyla benzerlik taşır ancak viral DNA içermediğinden yani virüsün kendini içermediğinden HPV’nin neden olduğu hastalıklara veya kanserlere neden olmazlar. Aşı sonrası geçici HPV pozitifliği de olmaz bunedenle. Mevcut üç aşı bulunmaktadır. Üç aşı tipinin de içerdikleri HPV tiplerine bağlı oluşan anogenital hastalıklar ve rahim ağzı kanserine karşı neredeyse %100 koruyuculuğu bulunmaktadır.
KAÇ ÇEŞİT AŞI BILINMAKTADIR?
Ülkemizde Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış iki HPV aşısı bulunmaktadır. Bunlardan ilki HPV’nin dört tipine (6,11,16,18) etkili olan (Kuadrivalan) GardasilⓇikincisi ise, iki HPV tipine (16,18) etkili olan (Bivalan) Cervarix®’dir. evrelerin
HPV AŞISI HANGİ YAŞ ARALIĞINDA YAPILMALIDIR?
Aşılamanın seksüel aktivite başlamadan yapılması önerilmektedir. Hedef kitle 11-12 yaş kız ve erkek çocukları olarak bildirilmektedir. Her ne kadar hedehf kitle 11-12 yaş olsa da her iki aşı da 9-45 yaş arasındaki kadınlarda kullanılması önerilmektedir. Erkek çocuklarında özellikle kuadrivalan aşı önerilmektetir. HPV tip 6 ve 11 kanser yapma riski düşük olan tipler olsa da genital bölge, ağız-gırtlak-yutak bölgesi siğillerine karşı da koruyucudur.
AŞILAR HANGİ PERYODLARDA YAPILMALIDIR?gerli bir yöntem olan
Aşılar genel olarak 6 aylık periyodlarda 3 doz olarak uygulanırlar. İkinci doz ilk dozdan 2 ay sonra, 3. doz ise ilk dozdan 6 ay sonra uygulanır. Birinci ve ikinci dozlar arası en az dört hafta; ikinci ve üçüncü dozlar arasında ise en az oniki hafta olmalıdır. Doz şeması bozulduğu taktirde ise aşılama şemasına yeniden başlanılmadan gerekli doz en kısa sürede uygulanmalıdır. HPV aşılarının aşılanmayı takiben en az 5-8 yıl boyunca koruyuculukları oldukça yüksektir ve daha sonra da ek doza gerek olduğunu gösteren hiçbir kanıt bulunamamıştır.
EMZİREN ANNELER AŞI YAPTIRABİLİR Mİ?
Emziren anneler güvenli bir şekilde HPV aşılarını yaptırabilirler. Gebelerde ise gebelik esnasında HPV aşısı önerilmemektedir. Bağışıklık sistemiyle lakalı hastalıkları olan veya bağışıklık sistemi düşük olan kişiler de güvenle HPV aşılarını yaptırabilirler. HPV aşısı öncesi HPV testi ve HPV DNA testi (HPV tiplerine) bakılması önerilmemektedir. HPV pozitifliği varlığı, aşı öncesi cinsel aktivitenin olması ve HPV’ye bağlı hastalık öyküsünün olması HPV aşısı uygulaması için kontreendikasyon değildir. Diğer bir deyimle bu kişiler de HPV aşılarını yaptırabilirler ve aşı yaptırmaları da önerilmektedir.